Platenspeler 33 toeren versus 45 toeren afspelen

Je staat in de winkel, hebt net die prachtige platenspeler gekocht en nu ligt er een stapel vinyl.

Sommige platen draaien sneller dan andere. Hoe zit dat precies met die toeren?

Het is niet ingewikkeld, maar het maakt wel uit voor hoe je muziek klinkt. Laten we het hebben over 33 toeren en 45 toeren. Want als je net begint, lijkt het alsof je een geheime code moet kraken. Maak je geen zorgen. Ik leg het je simpel uit.

Wat zijn die toeren eigenlijk?

Stel je voor dat je een plaat bekijkt. Die zwarte schijf draait om zijn as.

De snelheid waarmee hij draait, meet je in toeren per minuut (tpm).

Een toeren tellen is simpel: hoe vaak draait de plaat rond in één minuut? De meeste muziek op vinyl staat op twee snelheden: 33 toeren of 45 toeren. Dit is niet zomaar een willekeurig getal.

Het is bepalend voor de kwaliteit en de lengte van de muziek. Een 33 toeren plaat is meestal een lp.

Dat is een langspeelplaat. Je kent ze wel, die grote albums met tien of twaalf liedjes erop. Een 45 toeren plaat is een single. Vaak maar één liedje aan elke kant.

De reden voor dit verschil? De techniek vroeger. Om meer muziek op één plaat te krijgen, moest de snelheid omlaag.

Dat leverde wel een beetje kwaliteit in, maar de voordelen waren groter. Je merkt het verschil niet alleen aan de muziekduur. Een 45 toeren single heeft vaak een feller, directer geluid.

De 33 toeren lp klinkt warmer en voller. Dit heeft te maken met de ruimte tussen de groeven.

Op een 45 toeren plaat zijn de groeven verder uit elkaar. Dat zorgt voor meer dynamiek en volume. Op een 33 toeren plaat zitten de groeven dichter op elkaar. Dat geeft meer details, maar vraagt meer van je naald.

Hoe je de snelheid instelt op je platenspeler

De meeste moderne platenspeler hebben een schakelaar voor de snelheid. Je ziet vaak knoppen of een draaischijfje met de cijfers 33 en 45 erop.

Bij een klassieke draaitafel zoals een Technics SL-1200 draai je simpelweg aan een schijf.

Bij een beginnerstoestel zoals een Audio-Technica LP60X druk je op een knop. Het is een kwestie van de juiste keuze maken voordat je de naald op de plaat legt. Let wel op: sommige oude of heel goedkope platenspelers hebben maar één snelheid.

Die draaien dan alleen op 33 toeren. Ze zijn niet geschikt voor singles. Een kofferplatenspeler heeft vaak beide snelheden. Dat is handig, want je wilt natuurlijk al je vinyl kunnen afspelen.

Controleer dit altijd voordat je een platenspeler koopt. Het zou zonde zijn als je je favoriete single niet kunt draaien.

Als je de verkeerde snelheid kiest, hoor je het meteen. De muziek klinkt te snel en te hoog (bij 45 toeren op een 33 stand) of te traag en te laag (bij 33 toeren op een 45 stand).

Het klinkt een beetje als een ondeugdige cartoon. Gelukkig is het makkelijk te corrigeren. Druk gewoon op de andere knop. Je platenspeler is je vriend, niet je vijand.

Wanneer kies je voor 33 of 45 toeren?

Het hangt volledig af van wat je wilt luisteren. Ga je voor een heel album?

Dan kies je 33 toeren. Dit is de standaard voor lp’s. Je kunt ongeveer 22 minuten muziek kwijt per kant.

Dat is genoeg voor een goed verhaal of een sfeer. Denk aan een klassieke lp van Pink Floyd of een jazzplaat van Miles Davis.

Die horen op 33 toeren te draaien. Wil je één nummer horen?

Kies dan 45 toeren. Singles draaien op deze snelheid. Ze gaan meestal 4 tot 5 minuten mee per kant. Dit was vroeger de manier om hits te verspreiden.

Tegenwoordig zijn er nog steeds vinyl single releases, vooral voor dj’s. Die hebben een strak tempo nodig.

Een 45 toeren plaat geeft die directheid. Soms zijn er uitzonderingen. Er bestaan 78 toeren platen.

Dat zijn hele oude schellak platen. Die draaien veel sneller.

Je hebt er een speciale naald voor nodig. Een moderne platenspeler kan dit meestal niet aan. Een goede kofferplatenspeler heeft vaak wel een optie voor 78 toeren, maar check dit altijd. Voor de meeste mensen gaat het om 33 en 45.

De impact op geluid en kwaliteit

Luister je met een goede hoofdtelefoon of speakers? Dan hoor je het verschil.

Een 45 toeren single klinkt vaak scherper. De bas is strakker.

De hoge tonen knallen eruit. Omdat de groeven verder uit elkaar liggen, heeft de naald meer ruimte. Minder vervorming. Ideaal voor feestjes of als je even wilt shaken. Een 33 toeren lp geeft ruimte voor details.

De warmte van de muziek komt beter naar voren. Je hoort de adem van de zanger, het gerammel van de drums.

Omdat de muziek langer duurt, is de kwaliteit per seconde iets lager, maar de totale ervaring is rijker. Voor een avondje bank hangen is 33 toeren perfect. Het materiaal van de plaat speelt ook mee.

Een lichtgewicht vinyl (120 gram) klinkt anders dan een zwaargewicht (180 gram). Zwaarder vinyl vibreert minder en geeft een stabieler geluid.

Dit geldt voor zowel 33 als 45 toeren. Ook bij modellen die 78 toeren ondersteunen en bij een dure platenspeler merk je dit verschil meer.

Een budget draaitafel zal dit minder goed overbrengen.

Prijsverschillen en modellen

De kosten van een platenspeler variëren enorm. Een instapmodel zoals de Sony PS-LX310BT kost ongeveer €180.

Deze heeft beide snelheden en is draadloos. Ideaal voor beginners. Je kunt er al je lp’s en singles op draaien.

De kwaliteit is goed voor de prijs. Wil je iets stevigers? Kijk naar de Pro-Ject Debut Carbon Evo.

Deze kost rond de €500. Dit is een serieuze draaitafel. De motor is beter beschermd tegen trillingen. Dit is belangrijk voor 33 toeren lp’s.

Je hoort de bas dieper en de stilte tussen de nummers is stiller.

Een upgrade voor je oren. Wie gaat voor een klassieker, kijkt naar de Technics SL-1500C.

Deze kost ongeveer €950. Dit is een direct-drive draaitafel. De motor zit direct op de as.

Dat betekent: geen riempjes die slijten. De snelheid is ijzersterk.

Perfect voor 45 toeren dj-werk of voor een perfecte lp-weergave. Een investering voor het leven, zeker als je kiest voor een platenspeler met ingebouwde voorversterker. Ben je op zoek naar een kofferplatenspeler?

Een Victrola Journey kost rond de €150. Handig om mee te nemen.

Maar let op: de kwaliteit van de naald (de stylus) is vaak basic.

Een upgrade naar een Ortofon 5E naald (€50) maakt een wereld van verschil. Zowel voor 33 als 45 toeren. Het is een kleine moeite voor veel beter geluid.

Praktische tips voor elke vinyl-liefhebber

Check altijd het etiket op de plaat. Daar staat de snelheid op.

Meestal een cirkel met 33 of 45 erin. Soms staat het in de groef zelf geschreven. Als je twijfelt, begin dan met 33 toeren. Je hoort het vanzelf als het te traag gaat.

Dan switch je naar 45. Laat je platenspeler even draaien voordat je de naald erop legt.

Zeker bij een draaitafel met een riempje. De motor heeft even nodig om op snelheid te komen.

Een seconde of 10 wachten helpt. Zo voorkom je dat de eerste tonen te laag klinken. Veeg je platen schoon voor je ze opzet.

Stof en vet maken het geluid rommelig. Gebruik een carbon fiber borstel.

Die kost ongeveer €20. Een schone plaat op de juiste snelheid klinkt als hemels. Je investeert in je platenspeler en de beste platenmat voor je vinyl, investeer dan ook in goed onderhoud.

Experimenteer met je collectie. Heb je een oude single van je opa?

Probeer die op 45 toeren. Luister of het klopt.

Het is leuk om te horen hoe muziek vroeger werd afgespeeld. Of je nu een dure draaitafel hebt of een simpele kofferplatenspeler, de magie zit in het geluid.

Zet het aan, en geniet.